De Bijbel is geen mannenboek – al lijkt dat misschien wel zo soms. Toch staan er veel verhalen in Gods Woord met vrouwen in de hoofdrol. Daarom schreef ik een Bijbellees Challenge waarin hun verhalen centraal staan.
Het schrijven van deze overdenkingen was een verrijkende ervaring. Neem het Bijbelboek Ruth. Ik keek naar de betekenis van de namen van personen en plaatsen en ontdekte dat die deuren naar een diepere betekenis openden.
Hieronder deel ik de tweede overdenking met je. Je kunt deze ook hieronder beluisteren of via de Bijbellezen met Jan-podcast.
In de vorige overdenking zagen we hoe Elimelech, Naomi en hun twee zonen emigreerden uit Betlehem in Juda naar het land van hun aartsvijand Moab. Elimelech deed daarmee zijn naam ‘God is koning’ geen eer aan. Hij had erop moeten vertrouwen dat God zou voorzien, zelfs in een periode van droogte en honger. Dat deed hij niet.
Ook zijn zonen waren ongehoorzaam aan Gods wet door met Moabitische vrouwen te trouwen. Na de dood van de drie mannen bleven Naomi, Ruth en Orpa als weduwe achter. Zonder man in hun familie waren zij zeer kwetsbaar. In die tijd kreeg je geen uitkering en werk vinden was evenmin makkelijk. Hoe moesten ze overleven?
De risico’s waren groot. Misschien zouden ze moeten bedelen. Misschien moesten ze de prostitutie in. Of misschien zouden ze tot slaaf worden gemaakt. Ze hadden een veilige omgeving nodig en – hoe stom wij dat misschien tegenwoordig ook vinden – ze hadden ook een man nodig die voor bescherming zou zorgen, voor voedsel, voor onderdak en… voor nageslacht, want als je geen kinderen had zou er niemand voor je zorgen als je oud werd.
Aan het begin van het verhaal staat er dus veel op het spel voor deze vrouwen: hun eigen leven en het voortbestaan van hun familie. Niet voor niets had God in zijn wet gezegd dat mannen altijd voor weduwes in hun familie moesten zorgen.
Naomi besluit om naar huis te gaan. Ze heeft tien jaar in Moab gewoond en nu keert ze terug. Haar schoondochters gaan met haar mee, maar Naomi twijfelt steeds meer en wil hen wegsturen. Zij heeft Orpa en Ruth niets te bieden. Ze zijn beter af bij hun eigen families. Orpa besluit uiteindelijk om te terug te gaan.
Laten we hier de draad oppakken.
Ruth 1:14-22
Opnieuw begonnen zij te huilen. Orpa kuste haar schoonmoeder vaarwel, maar Ruth week niet van haar zijde. ‘Kijk, je schoonzus gaat terug naar haar volk en haar god,’ zei Naomi, ‘ga haar toch achterna!’
Maar Ruth antwoordde: ‘Vraag me toch niet langer u te verlaten en terug te gaan, weg van u. Waar u gaat, zal ik gaan, waar u slaapt, zal ik slapen; uw volk is mijn volk en uw God is mijn God. Waar u sterft, zal ook ik sterven, en daar zal ik begraven worden. Alleen de dood zal mij van u scheiden, en anders mag de HEER met mij doen wat Hij wil!’
Naomi zag dat Ruth vastbesloten was om met haar mee te gaan en drong niet langer aan. Zo gingen zij samen verder, tot in Betlehem.
Hun aankomst in Betlehem baarde veel opzien. Overal in de stad riepen de vrouwen: ‘Dat is toch Naomi?’
Maar ze zei tegen hen: ‘Noem me niet Naomi, noem me Mara, want de Ontzagwekkende heeft mijn lot zeer bitter gemaakt. Toen ik hier wegging had ik alles, maar de HEER heeft mij met lege handen laten terugkomen. Waarom mij nog Naomi noemen, nu de HEER zich tegen mij heeft gekeerd, nu de Ontzagwekkende me kwaad heeft gedaan?’
Zo kwam Naomi terug uit Moab, samen met haar schoondochter Ruth, de Moabitische. Ze kwamen in Betlehem aan bij het begin van de gersteoogst.
Na tien jaar
In de Bijbel heeft bijna elk detail betekenis. De verteller laat ons weten dat Naomi tien jaar in Moab heeft gewoond. Het getal tien staat in het Joodse denken symbool voor volledigheid. Denk maar eens aan de tien geboden. Net als zeven is tien een volmaakt getal. Het betekent dat iets ‘compleet’ is.
‘Na tien jaar’ betekent dus dat de periode volbracht is. Het is compleet. Het is af. Dat Naomi na tien jaar naar huis teruggaat, laat zien dat God hier de hand in heeft. Het is alsof Hij zegt: ‘Nu heeft het lang genoeg geduurd, Naomi. Kom bij Mij terug.’
De reden die Naomi aanhaalt voor haar terugkeer, is dat God weer naar Israël omziet. Wellicht is er een nieuwe rechter aangesteld door God en is er nu weer een tijd van vrede en overvloed aangebroken voor het volk.
Hoewel Naomi’s leven nog in duigen ligt, zijn de omstandigheden om terug te keren bij God ideaal. Hier zit een les in voor ons. Juist als je de gebrokenheid van het leven ervaart, kun je je weer een weg inslaan die naar God leidt.
‘Noem mij niet langer volheid’
Het contrast tussen Israël en Naomi is echter groot. Naomi ziet hoe de Heer zich weer over Israël heeft ontfermd, maar zelf heeft ze geen hoop, geen toekomst, geen leven. Daarom zegt ze tegen de mensen: ‘Noem mij niet langer Naomi’.
Naomi betekent ‘volheid’. Zo wil ze niet langer heten, want het herinnert haar aan alles wat ze is verloren. Ze heeft geen man en geen kinderen. Alleen een Moabititsche schoondochter, van wie ze veel houdt. Misschien is Ruth wel de reden dat ze het niet heeft opgegeven. Hoe dan ook: ze wil Mara heten. ‘Bitterheid.’
Gingen de mensen haar zo ook noemen? Misschien. Maar de verteller van dit verhaal doet dat niet. Bij hem heet ze geen ‘bitterheid’ maar ‘volheid’. Hij weet namelijk het einde. Hij weet dat God alles ten goede zal keren.
Naomi is hier, aan het einde van hoofdstuk 1, de wanhoop nabij. Ze voelt zich door God verlaten en misschien verwijt ze dat zichzelf. Of misschien is ze vooral boos op God. ‘De Heer heeft zich tegen mij gekeerd en mij kwaad gedaan’, zegt ze.
Gods hulp uit onverwachte hoek
God heeft haar echter niet in de steek gelaten. Hoewel de verlossing nog even op zich laat wachten, stuurt God in de tussentijd alvast hulp. Want hoe Naomi ook aandringt, Ruth weigert om haar te verlaten. Zelfs nadat Naomi tegen haar heeft gezegd dat ze terug moet naar haar familie en naar haar God, blijft Ruth onverzettelijk. Ze is trouw aan Naomi en aan Naomi’s God. Ze verlaat haar familie en de god van de Moabieten. Ze bekeert zich, zou je kunnen zeggen. Haar naam is niet voor niets ‘metgezel’. Zij is de steun en toeverlaat van Naomi.
Nu is het Ruth die in het land van haar aartsvijand gaat wonen. De Israëlieten zullen haar met de nek aankijken. Ze heeft geen man en geen inkomen. Wie gaat haar en Naomi redden? Het wachten is op de verlosser.
Ruth is ook een symbolisch verhaal
De beste verhalen zijn waargebeurd en hebben daarnaast een symbolische betekenis. Dat geldt voor het Bijbelboek Ruth ook. Dit is een historisch verhaal dat op een briljante manier wordt verteld. Het gaat echter veel verder dan twee vrouwen die leren om op God te vertrouwen.
Naomi staat symbool voor Israël. Naomi en haar man kozen ervoor om de weg van God te verlaten en in het buitenland te gaan wonen. In haar gebrokenheid komt ze tot inkeer. Ze beseft dat ze terug moeten naar Juda, het land van God loven en prijzen, naar Gods land, naar Gods koninkrijk. Maar… ze moet wel zelf die keuze maken.
Als je dit naar onze tijd vertaalt, dan kun je zeggen dat we zelf tot inkeer moeten komen als we God hebben verlaten. Het goede nieuws is dat de weg terug altijd toegankelijk is voor ons, zolang we leven.
Als Naomi symbool staat voor een Israëlitische die terugkeert naar God, dan staat Ruth symbool voor alle niet-Israëlieten voor wie de weg naar God eveneens open ligt. Ruth doet in feite hetzelfde als Naomi. Ze neemt afstand van de valse goden en belooft trouw aan God.
In welk land bevind jij je? Zit je in spreekwoordelijke zin nog vast in Moab? Dat is een land waar God niet wordt gediend. Als dat zo is, keer dan terug naar Betlehem, naar het Huis van brood.
Of, zoals het Nieuwe Testament zegt, eet van het brood van het leven. Dat is Jezus. Hij wil voorzien in alles wat je nodig hebt. Neemt Hij al je problemen in één keer weg? Meestal niet. Maar uiteindelijk keert Hij alles ten goede.
Hoor je Jezus fluisteren? Kom terug, terug naar het Huis van brood.
Ga op reis door de Bijbel met Naomi, Ruth en andere vrouwen als gids
Ontdek wat hun verhalen ons leren over God
Plaats een Reactie
Meepraten?Draag gerust bij!