Jezus is ons begin

We staan aan het begin van misschien wel de boeiendste reis door het Oude Testament die je maar kunt maken. Ik gebruik graag het beeld van in een helikopter boven het landschap van de Bijbel vliegen. Tijdens deze reis zullen we op verschillende plekken tussenlandingen maken, waarbij we telkens kijken wat die persoon of die gebeurtenis nu met Jezus te maken heeft.

Ik ben ervan overtuigd dat het lezen van het Oude Testament nog fascinerender wordt met die informatie. Misschien zelfs leuker en gemakkelijker (al zal ik niet ontkennen dat er ook moeilijke dingen in staan).

Wel één kanttekening: de verhalen in de Bijbel, en zeker die in het Oude Testament, bevatten vaak vele lagen. Er is vrijwel nooit slechts één reden dat een bepaalde tekst in Gods Woord is opgenomen. Wij gaan ons echter specifiek richten op die laag die over Jezus gaat.

En we beginnen met Genesis 1, de scheppingsweek.

Genesis 1

In het begin schiep God de hemel en de aarde. De aarde was woest en doods, duisternis lag over de oervloed, en over het water zweefde Gods geest.

God zei: ‘Laat er licht zijn,’ en er was licht. God zag dat het licht goed was, en Hij scheidde het licht van de duisternis; het licht noemde Hij dag, de duisternis noemde Hij nacht. Het werd avond en het werd morgen. De eerste dag.

God zei: ‘Laat er midden in het water een gewelf komen dat de watermassa’s van elkaar scheidt.’ God maakte het gewelf en scheidde het water onder het gewelf van het water erboven. Zo gebeurde het. Hij noemde het gewelf hemel. Het werd avond en het werd morgen. De tweede dag.

God zei: ‘Laat het water onder de hemel naar één plaats stromen, zodat er droog land verschijnt.’ En zo gebeurde het. Het droge noemde Hij aarde, het samengestroomde water noemde Hij zee. En God zag dat het goed was.

God zei: ‘Laat overal op aarde jong groen ontkiemen: zaadvormende planten en alle soorten bomen die vruchten dragen met zaad erin.’ En zo gebeurde het. De aarde bracht jong groen voort: alle soorten zaadvormende planten en alle soorten bomen die vruchten droegen met zaad erin. En God zag dat het goed was. Het werd avond en het werd morgen. De derde dag.

God zei: ‘Laten er lichten aan het hemelgewelf komen om de dag te scheiden van de nacht. Ze moeten dienen als tekens die de feesten aangeven en de dagen en de jaren, en als lampen aan het hemelgewelf, om licht te geven op de aarde.’

En zo gebeurde het. God maakte de twee grote lichten, het grootste om over de dag te heersen, het kleinere om over de nacht te heersen, en ook de sterren. Hij plaatste ze aan het hemelgewelf om licht te geven op de aarde, om te heersen over de dag en de nacht en om het licht te scheiden van de duisternis.

En God zag dat het goed was. Het werd avond en het werd morgen. De vierde dag.

God zei: ‘Laat het water wemelen van levende wezens, en laten er boven de aarde, langs het hemelgewelf, vogels vliegen.’ En God schiep de grote zeemonsters en alle soorten levende wezens waarvan het water wemelt en krioelt, en alle soorten vogels, alles wat vleugels heeft. En God zag dat het goed was. God zegende ze met de woorden: ‘Wees vruchtbaar en word talrijk en vul het water van de zee. En ook de vogels moeten talrijk worden, overal op aarde.’ Het werd avond en het werd morgen. De vijfde dag.

God zei: ‘Laat de aarde alle soorten levende wezens voortbrengen: alle soorten vee, kruipende dieren en wilde dieren.’ En zo gebeurde het. God maakte alle soorten in het wild levende dieren, alle soorten vee en alle soorten dieren die op de aardbodem rondkruipen. En God zag dat het goed was.

God zei: ‘Laten Wij mensen maken die ons evenbeeld zijn, die op Ons lijken; zij moeten heersen over de vissen van de zee en de vogels van de hemel, over het vee, over de hele aarde en over alles wat daarop rondkruipt.’ God schiep de mens als zijn evenbeeld, als evenbeeld van God schiep Hij hem, mannelijk en vrouwelijk schiep Hij de mensen.

Hij zegende hen en zei tegen hen: ‘Wees vruchtbaar en word talrijk, bevolk de aarde en breng haar onder je gezag: heers over de vissen van de zee, over de vogels van de hemel en over alle dieren die op de aarde rondkruipen.’

Ook zei God: ‘Hierbij geef Ik jullie alle zaaddragende planten en alle vruchtbomen op de aarde; dat zal jullie voedsel zijn. Aan de dieren die in het wild leven, aan de vogels van de hemel en aan de levende wezens die op de aarde rondkruipen, geef Ik alle groene planten tot voedsel.’

En zo gebeurde het. God zag alles wat Hij had gemaakt: het was zeer goed. Het werd avond en het werd morgen. De zesde dag.

Zo werden de hemel en de aarde in al hun rijkdom voltooid. Op de zevende dag had God zijn werk voltooid. Op de zevende dag rustte Hij van het werk dat Hij gedaan had. God zegende de zevende dag en heiligde die, want op die dag rustte Hij van heel zijn scheppingswerk.

De zaadjes van het evangelie

Wat een prachtig verhaal, vind je niet? Genesis 1, 2 en 3 zijn relatief korte hoofdstukken, maar ze leggen het fundament voor de rest van de Bijbel. Alle belangrijke thema’s die in het vervolg van de Bijbel worden uitgewerkt, vinden hier al hun oorsprong.

Maar… is het je ook opgevallen dat Jezus helemaal niet wordt genoemd? Hoe kan deze tekst dan toch over Jezus gaan? Om te beginnen moet je begrijpen dat de profeet Mozes Genesis heeft geschreven in de periode na Israëls uittocht uit Egypte. De mensen waren daar generatieslang slaaf geweest en ze aanbaden dus Egyptische afgoden. Ze kenden de Egyptische scheppingsverhalen, maar wat wisten ze nog van hun voorouders Abraham, Isaak en Jakob? Wat wisten ze van de toren van Babel, van Noach en de zondvloed, van Kaïn en Abel en van Adam en Eva?

Ik geloof dat God – die regelmatig vrijuit met Mozes sprak – deze verhalen aan Mozes heeft doorgegeven. Genesis was bedoeld om die pas bevrijde Israëlieten hun identiteit terug te geven. Wie waren ze? Waar kwamen ze vandaan? Wat was hun verhaal?

Deze mensen wisten niets over de noodzaak van een toekomstige verlosser. Het geniale is dat God hun een verhaal geeft waar ze direct iets mee kunnen, en dat dit verhaal ook al de zaadjes van het hele evangelie bevat. Er zijn dan ook veel verwijzingen naar Jezus.

Jezus is Gods scheppende kracht

Genesis opent met: ‘In het begin schiep God de hemel en de aarde’. Het Hebreeuwse woord bara (‘scheppen’) wordt uitsluitend voor Gods werk gebruikt. Dit is geen menselijk knutselwerk, maar goddelijk scheppen uit niets.

Opvallend is hoe God schept: niet door te boetseren met klei, niet door te bouwen met hout en stenen, en niet door te vechten zoals de afgoden in scheppingsverhalen van andere volken. Hij creëert door te spreken.

‘God zei…’ en het gebeurde.

Johannes, de leerling van Jezus, zag het verband tussen Gods spreken in Genesis 1 en de Jezus die hij als mens meemaakte.

Johannes 1 legt dit uit: ‘In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Het was in het begin bij God. Alles is erdoor ontstaan, zonder het Woord is niets ontstaan van wat bestaat.’

Dit Woord van God is dus niemand minder dan Jezus. Sterker nog: iedere keer als God spreekt, is het alsof God Jezus activeert. Jezus is het spreken van God. Hij is de scheppende kracht van God. In Hem en door Hem ontstaat alles wat wij met onze zintuigen waarnemen, en ook al het geestelijke.

Als je Genesis 1 leest, zie je Jezus al aan het werk. De schepping is niet alleen iets van de Vader, maar van Vader, Zoon en Geest samen.

Jezus brengt Gods orde

De eerste verzen van Genesis beschrijven een aarde die ‘woest en leeg’ was (tohoe wabohoe in het Hebreeuws). God maakt daar stap voor stap een ordelijke wereld van: water en land, dag en nacht, hemel en aarde. Er ontstaat structuur, een plek waar leven kan bloeien.

Ook dit verwijst naar Jezus. Paulus zegt in Kolossenzen 1:17: ‘Hij bestaat vóór alles en alles bestaat in Hem’. Hij houdt de schepping bij elkaar, Hij is het middelpunt van orde en shalom – Gods vrede.

Wat God in Genesis doet met de kosmos, doet Jezus in ons leven. Hij brengt orde in onze chaos, vrede in onze onrust.

Jezus is het licht

Er zijn veel theorieën over de volgorde waarin God alles heeft gemaakt, over de leeftijd van het universum, of we de zes scheppingsdagen letterlijk moeten nemen, enzovoort. Die laat ik allemaal voor wat ze zijn.

Opvallend is dat God op dag 1 het licht van de duisternis scheidt. Dat licht komt niet van de zon, de maan of de sterren. Die krijgen namelijk pas op dag 4 hun plek. Het licht is van God zelf afkomstig. In het evangelie van Johannes doet Jezus zeven uitspraken over zichzelf. Eén daarvan is:

‘Ik ben het licht voor de wereld. Wie Mij volgt loopt nooit meer in de duisternis, maar heeft licht dat leven geeft.’

Jezus is het licht dat wij nodig hebben om te kunnen leven en overleven. Als je Jezus volgt, hoef je nooit meer in de duisternis te leven. Je kunt vertrouwen op het licht dat leven geeft.

Jezus als volmaakt beeld van God

De mens is de kroon op Gods schepping. God maakte die mens naar zijn beeld. Dat betekent niet dat wij allemaal qua uiterlijk op God lijken. We zijn immers allemaal uniek en verschillend. Dat wij Gods evenbeeld zijn, betekent dat we Gods karakter weerspiegelen. We zijn gemaakt om zijn liefde en goedheid uit te dragen.

Dat beeld van God in ons is door de zonde gebroken. Wij zijn niet meer zoals God ons bedoeld heeft – we zijn niet meer wie we zouden moeten zijn. We schieten tekort.

Jezus daarentegen is het volmaakte beeld van God. Kolossenzen 1:15 zegt: ‘Beeld van God, de onzichtbare, is Hij, eerstgeborene van heel de schepping’.

Dit vers betekent trouwens niet dat Jezus, net als wij, een geschapen wezen is. Hij was er altijd al. Het betekent dat Hij ons voorgaat. Dat Hij ons grote voorbeeld is. Genesis 1 wijst dus vooruit naar de mens zoals God die bedoeld heeft: volmaakt zichtbaar in Jezus.

Jezus is ons begin

Wij hebben één groot voordeel ten opzichte van de mensen die in de tijd van het Oude Testament leefden: Jezus is inmiddels gekomen. Dat betekent dat wij de Bijbel kunnen lezen in het licht van Jezus’ leven, sterven en opstanding. We kunnen terugkijken naar de eerste verhalen in de Bijbel en zien hoe die verbonden zijn met Jezus. Op precies die manier gaven de eerste apostelen al onderwijs over het Oude Testament.

Hun conclusie is de onze: Jezus is ons begin.